Toegankelijkheidsverklaring: het model, de nalevingsstatus en wat een webshop in plaats daarvan publiceert

Gepubliceerd op 2 augustus 2026 · 6 min leestijd

Er bestaan in Nederland twee heel verschillende documenten die allebei „toegankelijkheidsverklaring” worden genoemd. Het eerste is een streng gestandaardiseerd formulier dat overheidsorganisaties in een openbaar register publiceren, met een vaste statuscode en vaste rubrieken. Het tweede bestaat onder die naam eigenlijk niet: het is de informatieplicht die op commerciële dienstverleners rust sinds de Europese toegankelijkheidsrichtlijn in Nederland is ingevoerd — zonder register, zonder modelformulier en zonder statuscode.

Wie het ene voor het andere aanziet, publiceert ofwel te weinig, ofwel iets wat hij niet kan waarmaken. Dit artikel legt uit wat er in het overheidsmodel staat, waarom de status vaker verkeerd wordt ingevuld dan u zou denken, en wat een webshop in plaats daarvan moet publiceren.

Het overheidsmodel: een formulier in een openbaar register

De grondslag is het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, de Nederlandse uitvoering van richtlijn (EU) 2016/2102. Het geldt voor websites, apps, intranetten, extranetten en clouddiensten van overheidsorganisaties. De verklaring wordt niet vormvrij op de eigen site gezet: zij wordt via de invulassistent opgesteld en in het landelijke register gepubliceerd, en vanaf de eigen website of de app-store-pagina aangelinkt.

Dat register is het punt dat organisaties het vaakst onderschatten. Een verklaring in het register is openbaar, doorzoekbaar en vergelijkbaar. Iedereen — een journalist, een belangenorganisatie, een aanbestedende partij — kan in enkele seconden zien welke status u heeft opgegeven en of uw verklaring is bijgewerkt. Er is geen versie „voor intern gebruik”.

De nalevingsstatus, en waarom „voldoet volledig” zelden klopt

Het model kent vier statussen die u kunt opgeven, en de invulassistent maakt daar een letterwaardering van waarin ook het geval „geen verklaring gepubliceerd” voorkomt.

• Voldoet volledig (A) — het hele opgegeven bereik voldoet aan alle verplichte eisen. Niet „de belangrijkste knelpunten zijn opgelost”, maar alles.
• Voldoet gedeeltelijk (B) — er is onderzoek gedaan en er zijn afwijkingen gevonden, die u benoemt.
• Eerste maatregelen genomen (C) — u bent begonnen, maar het onderzoek is nog niet afgerond.
• Voldoet niet (D) — u erkent dat niet aan de eisen wordt voldaan.

De verleiding om hoger in te vullen dan de werkelijkheid rechtvaardigt is groot, en het is precies de verkeerde zet. Een verklaring die „voldoet volledig” zegt terwijl één controleerbaar criterium faalt, is niet alleen onjuist: zij is openbaar onjuist, met datum en organisatienaam eronder. Een eerlijke status B met een concrete lijst en een gedateerd plan is bestuurlijk sterker en juridisch veiliger.

Wat er verplicht in de verklaring staat

Het model gaat terug op uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1523, dat het Europese modelformulier vaststelt. In de Nederlandse uitwerking herkent u drie blokken.

• De verklaring zelf: welke organisatie, welk bereik (welke website, app of URL's precies), de nalevingsstatus, de akkoordverklaring van een tekenbevoegde, en de feedback- en contactgegevens.
• De onderbouwing: de onderzoeksresultaten, de afwijkingen van de toegankelijkheidsstandaard, eventuele andere toegankelijkheidsissues en een beroep op onevenredige last.
• De algemene toelichting: uitleg over de statussen, over onevenredige last, over inhoud die buiten de werkingssfeer van het besluit valt, en verwijzingen naar de bronnen.

Twee rubrieken verdienen extra aandacht. Het bereik moet zo scherp zijn dat er geen discussie kan ontstaan over een subdomein of een losse applicatie; „onze website” is geen bereik. En de feedbackvoorziening moet werken: een adres dat niemand leest is het makkelijkst aantoonbare gebrek dat er bestaat, want er is geen technische kennis voor nodig om het vast te stellen.

Onevenredige last is geen vinkje

Een beroep op onevenredige last betekent dat u een specifiek onderdeel niet toegankelijk maakt omdat de last onevenredig zwaar zou zijn. Dat kan legitiem zijn, maar het is geen algemene ontsnappingsroute en zeker geen keuze die u voor een hele dienst in één keer maakt.

Wie er een beroep op doet, moet kunnen laten zien waarop die afweging berust: om welk onderdeel het gaat, wat het zou kosten, welk alternatief er is voor de gebruiker. Zonder die onderbouwing documenteert u in een openbaar register uw eigen tekortkoming, met een etiket eromheen. Het is beter om een afwijking gewoon als afwijking te benoemen en er een datum aan te hangen.

En een webshop? Geen verklaring, wel informatie

Bent u een commerciële aanbieder — webwinkel, boekingsdienst, bank, vervoerder — dan valt u niet onder het Tijdelijk besluit en niet onder het register. Uw kader is de Nederlandse implementatie van richtlijn (EU) 2019/882, die sinds 28 juni 2025 van toepassing is op nieuwe diensten.

Wat daar van u wordt gevraagd is geen formulier maar een uitleg: in de algemene informatie over de dienst — in de praktijk de algemene voorwaarden of een vaste pagina daarnaast — beschrijft u hoe de dienst aan de toegankelijkheidseisen voldoet. Er is voor die tekst geen vastgesteld sjabloon, geen statuscode en geen centrale plaats waar hij wordt gepubliceerd. Wie het toezicht op dat regime houdt, en hoe een melding bij u terechtkomt, hebben we uitgewerkt in ons artikel over toezicht op de toegankelijkheidswet in Nederland; wat er verder van een webshop wordt verwacht, staat in toegankelijkheid van webshops in 2026.

Wat wij niet hebben kunnen vaststellen

Wij hebben geen door de overheid vastgesteld modelsjabloon gevonden voor de toegankelijkheidsinformatie van commerciële aanbieders. Bestaat het wel en hebben wij het gemist, dan horen wij dat graag en passen wij dit artikel aan. Wij noemen hier bewust ook geen boetebedragen: bedragen die in artikelen over dit onderwerp circuleren zijn vaak uit een ander regime overgenomen, en wij publiceren geen cijfer dat wij niet in de wettekst zelf hebben kunnen teruglezen.

Wat u deze week kunt doen

• Zoek uw eigen organisatie op in het register als u tot de overheid behoort. Verrassend vaak blijkt er een verouderde verklaring te staan, of een verklaring voor een website die al is vervangen.
• Controleer het bereik. Nieuwe applicaties, aparte portalen en apps hebben een eigen verklaring nodig; ze vallen niet vanzelf onder die van de hoofdwebsite.
• Test de feedbackvoorziening door er zelf een melding doorheen te sturen en te kijken of er iemand antwoordt.
• Meet vóór u schrijft. Een status vult u in op basis van onderzoek, niet andersom. Onze snelle controle geeft in een paar minuten een eerste beeld; een volledige beoordeling vervangt hij niet.
• Bent u commercieel? Schrijf uw toegankelijkheidsinformatie in gewone taal en zet er een datum bij. Onze verklaringgenerator geeft u gratis een bruikbare structuur om mee te beginnen.

De rode draad is in beide regimes dezelfde: een verklaring is een weergave van een gemeten toestand, geen marketinguiting. Zodra zij dat laatste wordt, werkt zij tegen u — want zij staat er zwart op wit, met uw naam eronder.